Today marks the 83rd anniversary of the Sobibor uprising. We honor this year the bravery of the women in Sobibor. The 2026 Jules Schelvis Youth Award has been awarded to Rosa Bo Visser & Valérie Dekker for their monument in memory of murdered women: an image of love and care amidst destruction.

Met een indrukwekkende ceremonie hebben we zojuist de week afgerond. 50 mensen in een grote kring. 16 jongeren en wij 34 ‘ouderen’. In de zon. Elk noemde een naam. Deddie Zak. Annie Kapper. In gebarentaal: Kaatje Wurms en Veronica Wurms. John-Sidney Waisvisz. Fanny Günsberg. Etc. Etc. Etc.

Zij vertelde dat Jerzy met zijn kampnummer 8830 erachter kwam dat hij de negende was met dat nummer. Alle 8830’s vóór hem waren om acht verschillende redenen overleden/vermoord. Dit verhaal greep één van haar leerlingen zo aan dat zij bij Nederlands het volgende rake (!) gedicht schreef.

Vanmiddag hebben de 10 docenten ons rondgeleid door Majdanek aan de hand van het boek van Jerzy Kwiatkowski. Zij deden dat allen uitstekend en elk op hun eigen manier. Zo kregen wij een goed beeld van 485 dagen Majdanek. Eén gedicht viel op. Een docent had in haar klas verteld over haar presentatie.

Zojuist hebben we Belzec bezocht. Het 1e operationele vernietigingskamp van Aktion Reinhard: indrukwekkend, staalhard en massief. Ter contrast: daar las een deelneemster een pijnlijk liefdevol menselijke afscheidsbrief van een moeder aan haar zoon voor. Sara wordt in juli 1942 in Belzec vermoord.

Maandag stond in het teken van doorgangsgetto’s, bijv. Izbica. Dat waren open getto’s in Oost-Polen waar o.a. Duitse Joden naartoe werden gedeporteerd. De huizen stonden leeg, want de Poolse Joden waren ondertussen vermoord in Belzec. In deze getto’s was het ‘één trein eruit, één trein erin’…

De komende week wil ik jullie meenemen in de achtergrond van de slachtoffers, daders en omstanders van AR, de ambivalente omgang in Polen met Joods erfgoed en de Holocaust, de stichting Sobibor, de personen die de reis mogelijk maken, de deelnemers en het Docentenprogramma.

Goedemorgen, wat bijzonder dat ik jullie deze week van mijn activiteiten op de hoogte mag houden! Ik ben Menno Visser en ben docent geschiedenis op het St-Maartenscollege in Voorburg, maar daarover ga ik deze week niet vertellen. Deze week ben ik in Polen als reisleider van de stichting Sobibor.