Wil je me verder volgen? Bijna iedere dag post ik op Bluesky een dagelijks ‘gebedje’, omdat ik dan even stil kan staan bij een heilige of iets dat me treft of bezig houdt. Zo werd ik geraakt door het reliëf boven mijn appartement hier in Leuven op het Groot Begijnhof. 💘 De cirkel is rond! 💃❤️‍🔥

Verder lezen? Mijn proefschrift (met 600 afbeeldingen) en al mijn artikelen zijn te vinden op mijn website. Wetenschappelijk én populair: over deze bijdrage ‘Girlpower en minnemystiek’ in de Catharijne uit 2020 n.a.v. de tentoonstelling ‘Body Language’ ben ik bv nog steeds heel tevreden. 🥰

Hoe erfgoed in kerken als bron voor onderzoek kan dienen is te lezen in een artikel dat binnenkort verschijnt in het Jaarboek Werkgroep Zeventiende Eeuw. Aan de hand van een schilderij met de marteldood van de priester Martinus van Velden (†1639) ontdekte ik een stukje onbekende Leidse geschiedenis.

En onderzoek naar religieuze materiële (beeld)cultuur is nu héél belangrijk: het helpt mee aan de bewustwording dat ieder religieus voorwerp of beeld een verhaal vertelt en dat is belangrijk in deze tijd waarin kerken sluiten en het daar bewaarde erfgoed wordt bedreigd.

Wat ik hoop te hebben bereikt, de afgelopen week, is dat duidelijk is geworden dat devotieprenten, religieuze kunst en het bestuderen van teksten van (religieuze) vrouwen heel leuk en interessant kan zijn: dichter bij de drijfveren en emoties van vrouwen in vroegere tijden kan je bijna niet komen.

Van de podcast door Fixdit en Fleur Speet: ‘Historische klassiekers’ leerde ik dat in de NL letterkunde een zelfde trend zichtbaar is als in mijn onderzoek: in de 19de eeuw raakten intellectuele, schrijvende vrouwen uit de 17de en 18de eeuw vergeten: ik hoop op een vervolg met Maria van Wieringen.

Graag wil ik nog een boek onder de aandacht brengen dat mij het afgelopen jaar inspireerde, namelijk ‘Uitverkoren. Hoe Nederland aan zijn zelfbeeld komt’ van Pieterse en Stegeman: het boek opent ogen zodat nu gezegd mag worden dat de calvinistische borstklopperij in Nederland historisch is ingebed.

Heel leesbaar zijn de boeken met de levens van de Roermondse maagden Agnes Heilsbach (1597-1640) en Johanna van Randenraedt (1610-1684) geschreven door Daniël Huysmans SJ. In 1690 verscheen de vita van de - al tijdens haar leven als heilige vereerde - Van Randenraedt en in 1691 die van Heilsbach.

Hier eindigt dan mijn bijdrage aan ‘historici vertellen’. Helaas kom ik niet meer toe aan een 🧶 met beroemde kloppen, zoals bv de legendarische Elisabeth Strouven (1600-1661) uit Maastricht. In 2020 werd haar autobiografie uitgegeven op basis van haar 17de-eeuwse handschrift door Florence Koorn.

Later vandaag mijn laatste bijdrage, stay tuned 💓

Dat wordt waarschijnlijk een artikel over hier bewaarde getijdenboeken uit de 17de-eeuw, waaronder deze mini-beauty van een Brusselse dame. Sinds ik begin juli in Leiden een verhaal mocht houden over het 17de-eeuwse getijdengebed, is mijn interesse gewekt en kijk ik daar met andere ogen naar!

De bibliotheken van de KU Leuven geven een gratis tijdschrift uit: ex officina. Collectie-expert en redacteur Eva de Ridder polste me voor een bijdrage.

Met erfgoeddeskundige Veronique Verspeurt bekeek ik dit Antifonarium van omstreeks 1700 waarin hele kleine uitgeknipte devotieprentjes zijn verwerkt in de kapitalen van de liedteksten.

Uniek is een gebedenboekje met de ‘reghel ende testament onses heyligen vaders Francisci’ (1589). Daarin zijn de pagina’s 64 t/m 192 aan elkaar geplakt en uitgesneden. De holtes zijn kunstig gevuld met relieken en een uitgeknipte devotieprent van Christus aan de voet van zijn kruis.

In dit Nieuwe Testament van Costerus SJ (1614) heeft (waarschijnlijk) een vrouwelijke religieuze zich uitgeleefd met het versieren en inplakken van tientallen (uitgeknipte) vaak foliogrote devotieprenten, zoals een grote versie van het ‘maagdenwapen’ (zie ook de omslag van mijn proefschrift).

Van het een kwam het ander: en zo ben ik nu voor 3 maanden als ‘visiting scholar’ verbonden aan ‘zijn’ bibliotheek. Woensdag keken we samen in de ‘preciosa’ naar een aantal topstukken die hier worden bewaard en die interessant zijn voor onderzoek naar devotieprenten en devotionalia. Een impressie:

Op zoek naar info mailde ik met prof. Wim François, bibliothecaris Maurits Sabbebibliotheek. Ik moest aantonen dat er géén Bijbel was afgebeeld: en hij weet álles van Bijbels! Zo vertelde hij me dat katholieke Bijbels bijna altijd zijn geïllustreerd met prenten, zoals de A’damse Paetsbijbel (1657).