Wapens en algoritmes die eerst worden losgelaten op Palestijnen, Irakezen of Libanezen, keren later gewoon terug als grensbewaking of predictive policing bij ons om de hoek. Dit noemt journalist Rania Khalek de technologische boemerang.

Decennialang is de aandacht gevestigd op wat wij met plastic doen nadat we het hebben gebruikt. Ze laten ons geloven dat plasticvervuiling een probleem is dat wij als consumenten moeten oplossen. Zo blijven twee vragen buiten beeld: wie maakt al dat plastic en waarom wordt er meer van geproduceerd?

Hoe is het mogelijk dat een democratisch besluit om de btw op groente en fruit te verlagen niet kan worden uitgevoerd omdat het te complex is voor de Belastingdienst?  Kijk Tegenlicht-aflevering 'Maak 't simpel' (2023) voor het hele verhaal via de link in bio.

‘We eten en drinken niet alleen microplastics maar we ademen ze ook in’, aldus klimaatjournalist Beth Gardiner. Plastic zit overal: in je matras, je kleding, je tandpasta, je oordopjes en zelfs je 'houten' vloer. En dan is er nog het plastic dat je helemaal niet kunt zien: microplastics.

Met behulp van de nieuwste technieken als drones en de opslag van biometrische gegevens is Europa bezig om een enorme virtuele muur op te werpen tegen de instroom van ‘irreguliere’ migranten. De illegale immigrantenretoriek zorgt daarbij voor het geld om het veiligheidscomplex te perfectioneren.

Israël exporteert haar model van bezetting, onderdrukking en vernietiging aan geïnteresseerde landen. 'Op bepaalde wapenbeurzen laten ze zelfs beelden zien van bijvoorbeeld een drone die mensen in Gaza of de Westoever doodt', vertelt onderzoeksjournalist Anthony Loewenstein.

Voor de omstander lijkt de symbiotische relatie tussen Elon Musk en het radicaal-rechtse AfD opvallend. Voor Timothy Snyder, als hoogleraar geschiedenis gespecialiseerd in de Holocaust en Oost-Europa, is die alliantie juist allesbehalve verrassend.

Het idee van één Big Brother moet plaatsmaken voor een toekomst/realiteit van vele Little Sisters: een netwerk van surveillancetechnologieën die ons allemaal in de gaten houden en die de wereld indelen in mensen die zich wel vrij over deze planeet mogen bewegen en zij die dat niet mogen.

Maandag 28 september bespreken we in Wijkcentrum de Zaagtand de aflevering 'Putting the geo back in geopolitics'. De term 'geopolitiek' hoor je steeds vaker, maar wordt deze wel correct gebruikt?

Het idee is zo vertrouwd dat we het bijna als natuurwet zijn gaan zien: op de lange termijn blijven beurskoersen altijd stijgen. Maar wat als die vlieger straks niet meer opgaat? Macro- en monetair econoom Joeri Schasfoort vond het idee van eeuwige beursgroei altijd al een beetje gek.

De imperiale boemerang toont meerdere gezichten, waaronder de militarisatieboemerang: politie in de VS en Europa veranderen in iets wat veel op een bezettingsmacht lijkt. 'Amerikaanse politie leren van Israëlische bezettingstroepen hoe je mensen onderdrukt. En dat nemen ze terug naar de VS.'

Het probleem met het beheersen van AI  ontstaat wanneer een slimme machine een opdracht krijgt. Niet omdat de machine niet goed werkt, maar omdat wij erg slecht kunnen omschrijven wat we precies willen. Hoe houden we controle over deze alsmaar slimmer en groter wordende intelligentie rivalen?

Wat als een grote groep mensen tegelijk geld uit pensioenfondsen halen? Het idee is zo vertrouwd dat we het bijna als natuurwet zijn gaan zien: op de lange termijn blijven beurskoersen altijd stijgen. Maar waar is dat eigenlijk op gebaseerd? En wat als die vlieger straks niet meer opgaat?

AI-ontwikkelaars pleiten voor vertraging in de ontwikkeling van hun modellen. Zij maken zich zorgen: niemand is voorbereid op de gevolgen als AI te snel ontwikkelt. Maar Trump wil China voorblijven. Econoom Andy Xie ziet hierin een typisch Amerikaanse drang naar competitie.

Nederland kreeg de afgelopen jaren te maken met veel narcoterreur. Een narcostaat zijn we nóg niet, zegt misdaadjournalist Paul Vugts. Maar het is wel de vraag of we de geest nog terug in de fles krijgen.

In steeds meer delen van het Westen kiezen overheden vaker voor controle, surveillance en repressie. Journalist Rania Khalek ziet daarin geen losse ontwikkelingen, maar verschillende uitingen van één groter patroon: de imperiale boemerang.

Hoe komen de gevolgen van Westerse oorlogen en steun aan gewapende groepen uiteindelijk terug naar Europa en Noord-Amerika? Journalist Rania Khalek noemt dit de veiligheidsboemerang: interventies die eerst extremisme kweken, en daarna als excuus dienen voor nog meer surveillance in eigen land.

Maandag 14 september bespreken we in Wijkcentrum de Zaagtand de aflevering 'Het tijdperk van gamification'. Wie bepaalt eigenlijk waar je punten mee haalt? Meld je aan:

'We leven in een wereld die sterk beïnvloed wordt door technologische media die ons uit het dagelijks leven halen', aldus Astra Taylor. Volgens haar versterken deze media juist versplintering en vormt het de voedingsbodem van fascisme.

In Malta zijn opnames gepubliceerd waarin zakenman Yorgen Fenech zegt dat hij toestemming gaf om journalist Daphne Galizia te laten vermoorden. Drie weken voor haar moord richtte journalist Laurent Richard Forbidden Stories op. 'Een half jaar werkten we in het geheim om haar werk voort te zetten.'